Wat is cyberpesten?
Cyberpesten, ook wel online of digitaal pesten genoemd, is het opzettelijk en vaak herhaaldelijk kwetsen, vernederen, bedreigen of buitensluiten van iemand via digitale middelen. Het kan bijvoorbeeld gaan om gemene berichten, het verspreiden van foto's zonder toestemming, het aanmaken van een nepprofiel of iemand bewust buitensluiten uit een groepsapp. Wanneer iemand online herhaaldelijk wordt gevolgd, lastiggevallen of bedreigd, kan er ook sprake zijn van cyberstalking.
Cyberpesten op social media, via chatapps en in online games kan extra ingrijpend zijn omdat het niet ophoudt zodra je thuis bent. Online content kan bovendien snel worden gedeeld en een groot publiek bereiken. Dat is een van de gevaren van social media: berichten, foto's en video's kunnen zich in korte tijd verspreiden en moeilijk volledig te verwijderen zijn.
De betekenis van cyberpesten verschilt op een paar belangrijke punten van traditioneel pesten:
- 1.Het kan 24/7 doorgaan. Online berichten kunnen je op elk moment bereiken, ook thuis.
- 2.Het kan snel een groot publiek bereiken. Een kwetsend bericht, foto of video kan eenvoudig worden doorgestuurd of opnieuw gedeeld.
- 3.De dader kan anoniem blijven. Via nepaccounts of anonieme profielen kan het moeilijk zijn om te achterhalen wie achter het pestgedrag zit.
- 4.Content kan lang online blijven staan. Berichten, foto's en video's kunnen opnieuw opduiken, zelfs nadat het oorspronkelijke bericht is verwijderd.
Cyberpesten is bovendien regelmatig een verlengstuk van offline pesten. Wie bijvoorbeeld op school of het werk wordt gepest, kan daar via social media of berichtenapps ook buiten die omgeving mee worden geconfronteerd. Het treft dus niet alleen kinderen en tieners: ook volwassenen kunnen slachtoffer worden van online pesten.
Vormen van cyberpesten
Cyberpesten kent veel verschillende vormen. Als je ze kent, helpt dit je om pestgedrag te herkennen – bij jezelf, je kind, partner of een vriend – en het tijdig te stoppen. Ter context: pesten in het algemeen wordt vaak onderverdeeld in vier vormen (fysiek, verbaal, relationeel en digitaal). Cyberpesten valt onder die laatste categorie, maar kent zelf weer verschillende uitingen. Hieronder zetten we de belangrijkste op een rij.
Fraping (overname van je account)
Fraping is wanneer iemand toegang krijgt tot jouw account op social media om beschamende berichten of foto's te plaatsen, zich voor jou uit te geven of je gegevens aan te passen. Ondanks de naam is het niet beperkt tot Facebook – het kan met elk socialmedia-account gebeuren, van Instagram tot Snapchat. Vaak gebeurt het via een achtergelaten ingelogd account of een zwak wachtwoord.
Outing
Bij outing deelt de pester openbaar gevoelige of privéinformatie over het slachtoffer, met als doel diegene te vernederen. Denk aan het doorsluizen van persoonlijke berichten, foto's of geheimen aan de hele klas of volgerslijst.
Uitsluiting
Iemand bewust buitensluiten uit groepsapps, social media-groepen of online games. Juist omdat het zo subtiel is, wordt uitsluiting vaak onderschat – maar voor het slachtoffer kan het net zo pijnlijk zijn als openlijke beledigingen.
Lastigvallen
Herhaaldelijk beledigende, bedreigende of kwetsende berichten, foto's of video's sturen. Lastigvallen kan escaleren tot stalking, waarbij de pester het slachtoffer ook structureel blijft volgen en benaderen.
Catfishing
Bij catfishing neemt de pester een valse identiteit aan om het slachtoffer te misleiden of te manipuleren. Het slachtoffer bouwt een band op met iemand die niet bestaat – met vaak flinke emotionele schade als gevolg.
Trollen
Trollen provoceren bewust om woede, frustratie of verdriet uit te lokken. Het lijkt soms 'grappig bedoeld', maar als het herhaaldelijk en gericht op één persoon gebeurt, is het gewoon pesten.
Doxing
Bij doxing publiceert iemand persoonlijke gegevens van het slachtoffer – zoals thuisadres, telefoonnummer of werkplek – om diegene te intimideren of bloot te stellen. Het is een bijzonder vervelende vorm, omdat het iemands echte identiteit en locatie onthult en online pesten zo de echte wereld intrekt.
Wat zijn de gevolgen van cyberpesten?
De gevolgen van cyberpesten kunnen groot zijn. Doordat online pesten op ieder moment kan doorgaan en kwetsende content zich snel kan verspreiden, kan een slachtoffer het gevoel krijgen nergens meer aan het pestgedrag te kunnen ontsnappen.
Veelvoorkomende gevolgen van cyberpesten zijn:
- Mentale gevolgen. Angst, stress, somberheid, een lager zelfbeeld en gevoelens van eenzaamheid of machteloosheid.
- Lichamelijke gevolgen. Aanhoudende stress kan bijvoorbeeld bijdragen aan slaapproblemen, hoofdpijn en buikpijn.
- Problemen op school of het werk. Concentratieproblemen, minder motivatie en slechtere school- of werkprestaties kunnen het gevolg zijn.
- Sociale gevolgen. Slachtoffers kunnen zich terugtrekken, contacten vermijden of bang worden om online en offline met anderen om te gaan.
- Ernstige psychische klachten. In ernstige situaties kan langdurig cyberpesten bijdragen aan zware psychische problemen. Zoek in dat geval professionele hulp.
Wat cyberpesten extra ingrijpend kan maken, is dat foto's, video's en berichten online kunnen blijven circuleren. Daardoor kan een slachtoffer ook later opnieuw met het pestgedrag worden geconfronteerd.
Is cyberpesten strafbaar in Nederland?
Cyberpesten is in Nederland niet als afzonderlijk strafbaar feit in de wet opgenomen. Het gedrag dat tijdens het cyberpesten plaatsvindt, kan echter wél strafbaar zijn.
Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn bij:
- Bedreiging. Iemand online bedreigen met geweld of ander ernstig kwaad.
- Smaad, laster of belediging. Iemands reputatie bewust beschadigen of iemand publiekelijk beledigen.
- Belaging of stalking. Iemand structureel blijven volgen, benaderen of lastigvallen, ook via digitale kanalen.
- Doxing. Persoonsgegevens zoals een woonadres of telefoonnummer verspreiden met de bedoeling iemand te intimideren.
- Identiteitsmisbruik of hacking. Bijvoorbeeld inbreken op iemands account of diens identiteit misbruiken om schade aan te richten. Dergelijk misbruik kan ook leiden tot identiteitsdiefstal.
- Intieme beelden zonder toestemming verspreiden. Het delen van seksueel beeldmateriaal zonder toestemming kan strafbaar zijn. Worden zulke beelden of dreigementen gebruikt om iemand af te persen, dan kan er ook sprake zijn van sextortion.
Wordt cyberpesten strafbaar gedrag, dan kun je melding of aangifte doen. Bewaar eerst zo veel mogelijk bewijs, bijvoorbeeld screenshots, profielnamen, berichten, links en de datum en tijd waarop iets is gebeurd.
Twijfel je of een situatie strafbaar is? Vraag dan advies bij de politie of Slachtofferhulp Nederland.
Wat te doen tegen cyberpesten?
Ben je zelf slachtoffer van cyberpesten, of wordt je kind, partner of collega online gepest? Met deze stappen kun je proberen het cyberpesten te stoppen en voorkomen dat de situatie verder escaleert:
- 1.Reageer niet op de pestberichten. Pest niet terug. Dat kan de situatie verergeren en geeft de pester de reactie waar die mogelijk op uit is.
- 2.Bewaar bewijs. Maak screenshots van berichten, foto's, profielnamen en accounts en zorg dat datum en tijd zichtbaar zijn. Verwijder berichten niet voordat je bewijs hebt opgeslagen.
- 3.Blokkeer en rapporteer de pester. Gebruik de meld- en blokkeerfuncties van het socialmediaplatform, de chatapp of game waarop het cyberpesten plaatsvindt.
- 4.Praat met iemand die je vertrouwt. Vertel wat er gebeurt aan bijvoorbeeld een ouder, docent, vriend, leidinggevende of vertrouwenspersoon.
- 5.Schakel school of werk in. Speelt het pesten tussen leerlingen of collega's, meld de situatie dan bij de organisatie zodat deze kan ingrijpen.
- 6.Overweeg een melding of aangifte. Is er sprake van bedreiging, stalking, doxing of ander mogelijk strafbaar gedrag? Bewaar het bewijs en neem contact op met de politie.
Cyberpesten stoppen begint met het bewaren van bewijs, blokkeren en rapporteren van de pester en het inschakelen van iemand die kan helpen. Neem online pesten altijd serieus: digitaal pesten kan net zo'n grote impact hebben als pesten in de fysieke wereld.
Waar vind je hulp bij cyberpesten in Nederland?
Je staat er niet alleen voor. In Nederland zijn verschillende organisaties die (gratis en vaak anoniem) helpen:
- Hulplijn Offlimits opens in a new tab: anoniem en gratis praten of chatten. Ze helpen ook bij het verzamelen van bewijs, het blokkeren van pesters en het laten verwijderen van beeldmateriaal.
- Slachtofferhulp Nederland opens in a new tab: advies, praktische en emotionele ondersteuning voor slachtoffers van strafbare feiten.
- De Kindertelefoon opens in a new tab (0800-0432): vertrouwelijk gesprek voor kinderen en jongeren tot 18 jaar, anoniem en gratis.
- 113 Zelfmoordpreventie opens in a new tab (0800-0113): dag en nacht bereikbaar als je of iemand in je omgeving suïcidale gedachten heeft.
- Politie opens in a new tab: voor aangifte bij bedreiging, stalking of het delen van naaktbeelden zonder toestemming.
Cyberpesten in Amsterdam
Ook in Amsterdam krijgt cyberpesten steeds meer aandacht. In 2026 koos de Amsterdamse Kinderraad cyberpesten en het gebruik van kunstmatige intelligentie als belangrijke thema's. Meer dan 2200 leerlingen van 76 basisscholen leverden input voor een advies aan de gemeente.
Amsterdam zet onder meer in op betere voorlichting over mediawijsheid voor kinderen en ouders, trainingen voor professionals die met jongeren werken en samenwerking tussen scholen, jongerenwerk, gemeente en politie. Het doel is cyberpesten eerder te herkennen en kinderen beter te ondersteunen wanneer het misgaat.
Hoe voorkom je cyberpesten en bescherm je jezelf online?
Cyberpesten volledig voorkomen is helaas niet altijd mogelijk. Je kunt wel maatregelen nemen die het moeilijker maken voor pesters om toegang te krijgen tot je accounts, persoonlijke informatie of locatie.
Zo verklein je het risico:
- Zet je socialmedia-accounts op privé. Beperk wie je berichten, foto's, vriendenlijst en persoonlijke gegevens kan bekijken. Controleer ook regelmatig je privacy op social media.
- Gebruik sterke en unieke wachtwoorden. Gebruik voor ieder account een sterk wachtwoord en schakel waar mogelijk tweefactorauthenticatie in. Zo verklein je het risico op accountovername.
- Deel zo min mogelijk persoonlijke informatie. Denk goed na voordat je je adres, telefoonnummer, school, werkplek of actuele locatie openbaar deelt. Alles wat je online deelt, kan onderdeel worden van je digitale voetafdruk. Minder persoonlijke informatie openbaar maken kan ook het risico op doxing verkleinen.
- Controleer wie je toevoegt. Accepteer niet zomaar ieder volg- of vriendschapsverzoek en controleer onbekende profielen.
- Wees voorzichtig met links en bestanden. Pesters en andere kwaadwillenden kunnen phishing of schadelijke bestanden gebruiken om toegang tot accounts of apparaten te krijgen.
- Controleer regelmatig je privacy-instellingen. Socialmediaplatforms veranderen hun instellingen regelmatig, dus controleer af en toe welke informatie openbaar zichtbaar is.
Naast wat je zelf deelt en wie toegang heeft tot je accounts, speelt ook de beveiliging van je internetverbinding een rol. Een VPN kan daarbij een extra laag bescherming bieden door je internetverkeer te versleutelen en je IP-adres voor websites en andere online diensten te verbergen. Het voorkomt cyberpesten zelf echter niet en beschermt ook niet tegen persoonlijke informatie die je openbaar op social media deelt.
