Wat is een computervirus en hoe verwijder je het?

Wat is een computervirus?

Een computervirus is een type malware dat zich aan een bestand of programma hecht en zichzelf vermenigvuldigt wanneer het geïnfecteerde bestand wordt uitgevoerd. Het heeft daarvoor meestal een handeling van de gebruiker nodig, zoals het openen van een bijlage of het starten van een besmet programma.

De termen virus en malware worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze betekenen niet hetzelfde. Wat is malware? Malware is de verzamelnaam voor alle kwaadaardige software. Naast virussen vallen daar bijvoorbeeld ook ransomware, spyware, adware en rootkits onder. Elk computervirus is dus malware, maar niet elke vorm van malware is een virus.

Hoe werkt een computervirus?

Een computervirus werkt meestal in drie fasen: infectie, replicatie en uitvoering.

Eerst nestelt het virus zich in een gastheerbestand, zoals een programma, document of e-mailbijlage. Het kan daar slapend aanwezig blijven totdat je het besmette bestand opent. Op dat moment wordt de kwaadaardige code uitgevoerd en kan het virus zichzelf kopiëren naar andere bestanden en programma's op je systeem. Sommige virussen verspreiden zich vervolgens verder naar andere apparaten.

Wat doet een computervirus?

Wat een computervirus doet, hangt af van de payload: de kwaadaardige code die bepaalt welke schade het virus aanricht. Een virus kan bestanden beschadigen of verwijderen, wachtwoorden en andere persoonsgegevens stelen, programma's verstoren of je apparaat trager maken. Sommige virussen blijven lange tijd onopgemerkt actief en sturen ondertussen gegevens door naar cybercriminelen.

Hoe verspreidt een computervirus zich?

Een computervirus verspreidt zich vooral via geïnfecteerde downloads, e-mailbijlagen, websites en externe opslagapparaten zoals USB-sticks. Omdat een virus meestal een gastheerbestand en een handeling van de gebruiker nodig heeft, proberen cybercriminelen je vaak te verleiden om het besmette bestand zelf te openen.

De meest voorkomende verspreidingsmethoden zijn:

• Gratis softwaredownloads. Gratis programma's van onbetrouwbare websites kunnen virussen bevatten die in het installatiebestand zijn verstopt.
• E-mailbijlagen. Bijlagen in phishingmails kunnen eruitzien als een factuur, bezorgmelding of ander betrouwbaar document, terwijl ze in werkelijkheid kwaadaardige code bevatten.
• Online advertenties. Kwaadaardige advertenties, ook wel malvertising genoemd, kunnen je naar besmette websites of downloads leiden.
• Geïnfecteerde of valse websites. Cybercriminelen bouwen valse websites die sterk op betrouwbare websites lijken. Via een download of misleidende melding kan er malware op je apparaat terechtkomen.
• USB-sticks. Een besmette USB-stick kan schadelijke bestanden overbrengen zodra je hem op je computer aansluit. Daarom is het verstandig om je USB-stick te beveiligen en nooit zomaar een onbekende stick te gebruiken.

Ook bestanden uit onbetrouwbare bronnen, zoals peer-to-peer-netwerken, kunnen malware bevatten. Download daarom alleen bestanden en software van bronnen die je vertrouwt.

Soorten computervirussen

Er bestaan verschillende soorten computervirussen. Ze verschillen onder andere in de manier waarop ze zich verstoppen, verspreiden en uitvoeren.

File infector

Een file infector infecteert uitvoerbare bestanden, zoals .exe- of .com-bestanden. Zodra je zo'n besmet bestand opent, wordt het virus actief en kan het zich naar andere bestanden verspreiden.

Resident virus

Een resident virus nestelt zich in het werkgeheugen van je computer en kan daar actief blijven nadat het oorspronkelijke besmette bestand is gesloten. Vanuit het geheugen kan het andere bestanden infecteren, waardoor dit type virus lastig te verwijderen kan zijn.

Bootsectorvirus

Een bootsectorvirus infecteert het gedeelte van een opslagapparaat dat wordt gebruikt om het systeem op te starten. Daardoor kan het virus al actief worden voordat het besturingssysteem volledig is geladen.

Multipartite virus

Een multipartite virus infecteert meerdere delen van een systeem tegelijk, bijvoorbeeld zowel de bootsector als uitvoerbare bestanden. Daardoor kan het zich op verschillende manieren verspreiden en moeilijk volledig te verwijderen zijn.

Direct action virus

Een direct action virus wordt actief zodra je een besmet bestand uitvoert. Het zoekt vervolgens naar andere bestanden die het kan infecteren. Meestal blijft het niet permanent actief in het werkgeheugen.

Macrovirus

Een macrovirus gebruikt macro's in documenten, bijvoorbeeld in tekstverwerkers of spreadsheets. Het virus wordt meestal geactiveerd zodra je een besmet document opent en macro's toestaat.

Polymorf virus

Een polymorf virus verandert telkens een deel van zijn code wanneer het zichzelf vermenigvuldigt. Daardoor kan het moeilijker zijn voor beveiligingssoftware om het virus op basis van één vaste codehandtekening te herkennen.

Let op: een Trojaans paard en een computerworm worden soms virussen genoemd, maar zijn technisch gezien andere vormen van malware. Een Trojan vermomt zich als legitieme software, terwijl een worm zichzelf zelfstandig via netwerken kan verspreiden.

Hoe weet je of je een computervirus hebt?

Je kunt een computervirus herkennen aan een computer die plotseling traag wordt, onverwachte pop-ups, beschadigde bestanden, vreemde programma's of beveiligingssoftware die zichzelf uitschakelt. Eén symptoom hoeft niet direct op een virus te wijzen, maar meerdere signalen tegelijk zijn reden om je apparaat te controleren.

Veelvoorkomende symptomen zijn:

• Plotselinge prestatieproblemen. Draait je apparaat opeens veel trager en laden programma's langer dan normaal, dan kan er een virus actief zijn.
• Onverwachte pop-ups. Er verschijnen er voortdurend advertenties of meldingen, zelfs als je browser niet openstaat.
• Beschadigde of verdwenen bestanden. Bestanden die niet meer openen, ineens veranderen of verdwijnen, kunnen door malware zijn aangetast.
• Je computer loopt vast. Als je computer regelmatig vastloopt of onverwacht opnieuw opstart, kan een virus systeembestanden of processen verstoren.
• Vreemd gedrag van programma's. Apps die vanzelf openen, sluiten of niet meer werken, kunnen op een besmetting wijzen.
• Onbekende programma's of browserextensies. Zie je software die je zelf niet hebt geïnstalleerd, controleer dan waar die vandaan komt.
• Uitgeschakelde beveiligingssoftware. Sommige virussen of malware proberen antivirussoftware of andere beveiligingsfuncties uit te schakelen.
• Ongewone netwerkactiviteit. Een internetverbinding die voortdurend actief is terwijl jij niets doet, kan betekenen dat malware gegevens verstuurt.

Hoe controleer je je computer op virussen?

Vermoed je dat je computer een virus heeft? Controleer eerst of je antivirussoftware en virusdefinities up-to-date zijn en voer daarna een volledige systeemscan uit. Een volledige scan controleert meer bestanden en locaties dan een snelle scan.

Bekijk daarnaast recent geïnstalleerde programma's, onbekende browserextensies en verdachte downloads. Wordt je antivirussoftware zonder duidelijke reden uitgeschakeld of kun je geen beveiligingsprogramma openen, neem dat dan serieus en scan je apparaat zo snel mogelijk.

Hoe verwijder je een computervirus?

Denk je dat je apparaat besmet is? Verwijder het computervirus dan zo snel mogelijk om verdere schade te beperken.

1. 1.Verbreek je internetverbinding. Zo verklein je de kans dat malware gegevens blijft versturen of aanvullende schadelijke bestanden downloadt.
2. 2.Start je computer indien nodig op in de veilige modus. In de veilige modus draaien alleen essentiële onderdelen van het systeem, waardoor sommige virussen minder kans krijgen om actief te worden.
3. 3.Open een betrouwbaar antivirusprogramma. Gebruik bij voorkeur een versie die al volledig up-to-date is en voer vervolgens een volledige systeemscan uit.
4. 4.Voer een volledige systeemscan uit. Laat het programma je volledige opslag controleren.
5. 5.Zet gevonden malware in quarantaine of verwijder deze via je antivirusprogramma.
6. 6.Start je computer opnieuw op en voer indien nodig nog een scan uit.
7. 7.Controleer of de symptomen zijn verdwenen.
8. 8.Wijzig je wachtwoorden vanaf een schoon apparaat. Doe dit pas nadat het virus is verwijderd en kies altijd een sterk wachtwoord voor je accounts.

Lukt het niet om het virus te verwijderen, dan kun je als laatste redmiddel je apparaat terugzetten naar de fabrieksinstellingen. Maak vooraf alleen een back-up van bestanden waarvan je zeker weet dat ze niet besmet zijn.

Computervirus verwijderen van Windows

Gebruik op Windows je geïnstalleerde antivirussoftware of de ingebouwde Windows-beveiliging om een volledige scan uit te voeren. Werkt dat niet goed, start Windows dan op in de veilige modus en scan het systeem opnieuw. Verwijder of plaats alle gedetecteerde bedreigingen in quarantaine en start de computer daarna opnieuw op.

Computervirus verwijderen van Mac

Controleer op een Mac eerst welke programma's recent zijn geïnstalleerd en verwijder apps die je niet herkent of vertrouwt. Controleer ook je browserextensies en inlogonderdelen. Voer daarna een volledige scan uit met betrouwbare beveiligingssoftware en verwijder gevonden malware.

Virus verwijderen van je telefoon

Ook smartphones kunnen met schadelijke software worden besmet. Verwijder verdachte apps die je niet herkent, installeer de nieuwste systeemupdates en controleer welke machtigingen apps hebben. Blijven de problemen bestaan, dan kan het nodig zijn om het apparaat terug te zetten naar de fabrieksinstellingen. Maak vooraf een back-up van belangrijke gegevens.

Hoe bescherm je jezelf tegen computervirussen?

Voorkomen is beter dan genezen. Met deze maatregelen verklein je de kans dat een computervirus je apparaat infecteert:

1. 1.Installeer betrouwbare antivirussoftware en houd deze altijd up-to-date.
2. 2.Werk je besturingssysteem en apps regelmatig bij. Updates dichten beveiligingslekken waar virussen misbruik van kunnen maken.
3. 3.Klik niet op verdachte links en open geen onverwachte e-mailbijlagen. Veel besmettingen beginnen met phishing.
4. 4.Download alleen software van betrouwbare bronnen, zoals officiële websites en appstores.
5. 5.Maak regelmatig back-ups van belangrijke bestanden, zodat je gegevens kunt herstellen als er iets misgaat.
6. 6.Gebruik sterke, unieke wachtwoorden en schakel tweefactorauthenticatie in waar dat kan.
7. 7.Wees voorzichtig met USB-sticks en andere externe opslagapparaten waarvan je de herkomst niet kent.

Meer algemene adviezen vind je in onze tips voor veilig internetten.

Beschermt een VPN tegen computervirussen?

Een VPN op zichzelf detecteert of verwijdert geen computervirussen. Als je apparaat al besmet is, heb je antivirussoftware nodig om het virus op te sporen en te verwijderen.

Een VPN kan wel onderdeel zijn van een bredere online beveiliging. De next-generation antivirus van NordVPN kan bijvoorbeeld kwaadaardige websites blokkeren voordat je ze bezoekt en downloads op malware scannen. Daarmee verklein je de kans dat schadelijke bestanden überhaupt op je apparaat terechtkomen.

Zie een VPN en aanvullende beveiligingsfuncties daarom als preventieve bescherming, niet als vervanging voor het verwijderen van een bestaande virusinfectie.

Wil je je apparaten preventief beter beveiligen? Ontdek wat de next-generation antivirus van NordVPN voor je kan betekenen.