IP adresi türleri hakkında bilmeniz gereken her şey

IP adresleri, bir ağa bağlı cihazlarla iletişim kurmak için kullanılan benzersiz tanımlayıcılardır. Farklı türleri vardır ve her birinin kendine özgü nitelikleri ile kullanım alanları bulunur. IPv4, IPv6, genel, özel, dinamik ve statik IP adresleri dahil olmak üzere IP adresi türleri hakkında daha fazla bilgi edinmek için makalemizi okuyun.

IP adresi nedir?

IP adresi (veya İnternet Protokolü adresi), bir bilgisayar ağındaki her cihaza (PC, cep telefonu, router vb.) atanan benzersiz bir sayıdır. Ağdaki cihazların birbirleriyle ve internetle iletişim kurması için kullanılır. Örneğin, Google'a “VPN nedir?” diye sorarsanız, IP adresiniz bu soruyu Google'ın sunucularına gönderir, cevabı bulur ve IP adresinizi kullanarak size geri gönderir.

IP adresinin yapısı

IP adresinin yapısı, sürümüne (IPv4 veya IPv6) bağlı olarak değişir. IPv4 en yaygın kullanılan sürümdür ve IP adres sınıfları olarak bilinen sınıfa dayalı bir sistem üzerine kuruludur. Birbirinden noktalarla ayrılan ve dört grup halinde sekiz bit’e bölünmüş 32 bit’lik bir ikili sayıdan oluşur. Her bölüm 0 ile 255 arasında bir ila üç basamaklı sayı içerir ve yaklaşık 4,3 milyar benzersiz IPv4 adresinin oluşturulmasını sağlar. IPv4 adresleri beş sınıfa (A, B, C, D ve E) ayrılır ve A, B ve C sınıfları genellikle ağ atamaları için kullanılır.

IPv6, 1995’de kullanıma sunulan en yeni IP adresi sürümüdür. İki nokta üst üste ile ayrılmış sekiz adet onaltılık sayıdan oluşur. Her sayı dört bit’i temsil eder ve IPv4'e kıyasla çok daha fazla IPv6 kombinasyonuna olanak tanır.

IP adresi türleri

IP adresi türleri, sürümlerine (IPv4 ve IPv6), kullanılabilirliklerine, kullanımlarına ve IP adresi atamasının amacına bağlı olarak değişir.

IPv4 ve IPv6 sürümlerinin her ikisi de, farklı amaçlar için kullanılan genel ve özel IP adreslerine ayrılabilir:

• Genel IP adresleri, internet servis sağlayıcısı (İSS) tarafından bir cihaza atanan adreslerdir ve genel internette o cihazı tanımlamak için kullanılır.
• Özel IP adresleri, ev veya ofis ağı gibi özel bir ağdaki cihazlara atanan adreslerdir.

IP adresleri, ek olarak dinamik ve statik IP'ler olmak üzere alt kategorilere de ayrılır:

• Dinamik IP adresleri belirli zaman aralıklarında değişir ve internete bağlanan bir cihaza genellikle İSS tarafından atanır.
• Statik IP adresleri uzun bir süre boyunca aynı kalır ve genellikle bir web sitesi barındırmak veya bir posta sunucusu çalıştırmak gibi adres devamlılığı gerektiren hizmetler için kullanılır.

Tüm bu IP adresi türlerini biraz daha yakından inceleyelim.

Özel IP adresi nedir?

Özel IP adresleri, özel ağlarda kesintisiz iç cihaz iletişimi için kullanılır ve dinamik ana bilgisayar yapılandırma protokolü (dynamic host configuration protocol - DHCP) süreci kullanılarak bir İSS, router veya sunucu tarafından sağlanır. Özel IP adreslerinin çevrimiçi olarak yönlendirilmesi mümkün değildir ve yalnızca özel ağlarda kullanılırlar.

RFC 1918, iç ağlar için ayrılmış özel bir IP adres aralığı belirlemiştir:

• 10.0.0.0 — 10.255.255.255 (10.0.0.0/8)
• 172.16.0.0 — 172.31.255.255 (172.16.0.0/12)
• 192.168.0.0 — 192.168.255.255 (192.168.0.0/16)

Özel IP adresleri yalnızca tek bir özel ağ içinde kullanıldığından, genel interneti etkileyen siber tehditlere maruz kalmazlar. Özel IP adreslerinin bir diğer avantajı, aynı IP kombinasyonunun farklı özel ağlarda yeniden kullanılabilmesidir. Böylece, ilgili IP adres aralığı çok daha verimli bir şekilde kullanılabilir.

Öte yandan, özel IP adresleri internete bağlanmak için çok uygun değildir ve genel internete doğrudan erişmek için ağ adresi çeviricisi (network address translation - NAT) veya sanal özel ağ (VPN) gerektirir.

Genel IP adresi nedir?

Genel IP adresleri, router’ınızın internet ile iletişim kurmak için kullandığı benzersiz sayısal kombinasyonlardır. İnternet servis sağlayıcınız (İSS) tarafından size atanır ve bölgesel internet kayıt kuruluşları (regional internet registries - RIP) tarafından denetlenirler. Aynı ağa bağlı birden fazla cihaz kullanıyorsanız, hepsi aynı genel IP adresini paylaşacaktır.

Genel IP adresi, router’ınızın genel internet üzerinden diğer cihazlarla iletişim kurmasına yardımcı olur ve dinamik IP kullanıyorsanız, internete her bağlandığınızda değişir. Ancak bazı İSS’ler değişmeyen ve web sitesi barındırma, sunucu çalıştırma veya port yönlendirme gibi görevler için kullanılan statik IP'ler de sağlar.

Genel IP adresiniz ile kimliğiniz arasındaki ilişki, gizlilik ve güvenlik konusunda bazı endişeler doğurur. Meraklı gözler ve internet servis sağlayıcıları, bu bilgileri kullanarak çevrimiçi etkinliklerinizi izleyebilir ve takip edebilir. Dahası, genel IP adresleri genel internet içinde yönlendirilebilir olduğundan, bu durum sistemlerinize yetkisiz erişime ve siber saldırılara neden olabilir.

İki tür genel IP adresi

Ağ kullanılabilirliğinizin verimliliği, kullandığınız IP türüne önemli ölçüde bağlı olabilir. Statik ve dinamik IP adreslerine daha yakından göz atalım:

Dinamik IP adresi nedir?

Dinamik IP adresi, en yaygın kullanılan ve İSS tarafından atanan varsayılan adrestir. Yönetmesi kolaydır ve günlük görevleri yerine getirmek için fazla teknik bilgi gerektirmez. İnternete her bağlandığınızda yeni bir IP adresi alırsınız, bu da siber güvenliğinizi artırır.

Çoğu ev kullanıcısına bu tür IP adresleri atanır çünkü bu kullanım türünde sabit bir IP adresi gerektirmeyen kişisel bilgisayarlar ve mobil cihazlar yer alır.

Statik IP adresi nedir?

Özel IP'lerden farklı olarak, statik IP adresleri ekstra kurulum ve ek ücret gerektirir. Dinamik Ana Bilgisayar Yapılandırma Protokolü (DHCP) sunucusu tarafından bir cihaza veya ağa manuel olarak atanırlar ve değişmezler. Genellikle web sitesi barındırma, sunucu çalıştırma, uzaktan erişim veya port yönlendirme gibi değişmeyen bir IP gerektiren görevler için kullanılırlar.

Statik IP'ler istikrar sağlasa da, hiç değişmedikleri için güvenlik risklerine karşı daha savunmasızdırlar ve kimliğinizin ifşa edilmesi de daha kolaydır.

Ayrılmış IP ile paylaşılan IP adresi arasındaki farklar

Web siteleri veya çevrimiçi hizmetler tarafından kullanılabilecek iki tür IP adresi vardır: Ayrılmış IP adresleri ve paylaşılan IP adresleri. İkisi arasındaki temel farklardan bazıları şunlardır:

• Sahiplik. Ayrılmış IP, sadece tek bir kullanıcıya ait olabilir. Paylaşımlı IP ise birden fazla kullanıcı tarafından aynı anda kullanılabilir.
• Kullanım. Ayrılmış IP, sadece tek bir cihaz tarafından kullanılabilir. Paylaşımlı IP ise paylaşılan barındırma görevlerini yürütmek için birden fazla cihaza atanabilir.
• İtibar. Ayrılmış IP’nin itibarı sadece tek bir kullanıcı tarafından belirlenir. Paylaşılan IP'nin itibarı ise aynı IP etkinliğini paylaşan birden fazla cihaz ve kullanıcıdan etkilenebilir.
• Maliyet. Ayrılmış IP, ayrı bir atama ve yönetim gerektirdiği için genellikle paylaşılan IP'den daha pahalıdır.

Alt ağlara bölme (subnetting)

Alt ağlara bölme (subnetting), büyük bir ağı daha küçük ağlara (alt ağlara) bölmek için kullanılan bir stratejidir. Bu teknik, ağ yöneticilerinin ağ performansını iyileştirmesine, güvenliği artırmasına ve ağ kaynaklarını yönetmesine olanak tanır. Bu işlem sırasında, bir IP adresinin ağ ve ana bilgisayar bölümlerini tanımlamak için bir alt ağ maskesi oluşturulur. Bu, yöneticilerin alt ağ cihazları için bir IP adresi atamasına, ağ trafiğini azaltmasına ve ağ karmaşıklığını gizlemesine olanak tanır. Alt ağ oluşturma, ağlarda yaygın olarak kullanılan bir kavramdır ve işletmeler veya veri merkezleri için hem bulut bilişimi hem de günlük görevleri kolaylaştırır.

Diğer IP adresi türleri

Ağ iletişiminde benzersiz roller üstlenen diğer IP adresi türleri de mevcuttur ve oyun, akış veya veri paylaşımı süreçlerini kolaylaştırırlar. Bunlar arasında şunlar yer alır:

• Çok Yöne Yayın (Multicast) IP’si. Bu, bir cihazın aynı veriyi aynı anda birden fazla cihaza göndermesi gerektiğinde kullanılan benzersiz bir IP adresi türüdür. Bir grup sohbetinde herkese tek bir mesaj göndermek gibidir. Multicast IP'ler, video akışı ve çevrimiçi oyun gibi etkinliklerde kullanılır.
• Yayın (Broadcast) IP’si. Verinin bir ağdaki her cihaza gönderilmesi gerekiyorsa, bu IP kullanılır.
• Varsayılan Ağ Geçidi (Default Gateway) IP'si. Bu, ağınızı internete bağlayan router cihazının IP adresidir. Cihazınız başka bir ağa bilgi göndermek istediğinde, bu bilgiyi varsayılan ağ geçidi IP'sine gönderir ve ağ geçidi de bu bilgiyi doğru hedefe iletir.
• Yerel Ana Bilgisayar (Local Host) IP'si. Bu özel IP adresi, bir cihazın kendisine atıfta bulunması için kullanılır. Yerel ana bilgisayar IP'si genellikle ağa veri göndermeden ağ hizmetlerini test etmek için kullanılır.

VPN kullandığımda hangi IP türünü alırım?

NordVPN gibi premium VPN sağlayıcıları çoğunlukla size paylaşılan bir IP adresi atar. Bu, gizlilik açısından en iyi seçenektir. Birden fazla kullanıcı aynı adresi paylaştığı için, web sitelerinin sizi izlemesi zorlaşır. Paylaşılan IP, çok seyahat ediyorsanız da iyi bir seçenektir, çünkü ziyaret ettiğiniz ülkede sansürlenmiş olabilecek içeriğe erişmenize yardımcı olabilir.

Öte yandan, paylaşılan bir IP adresi “kötü komşu etkisi” de yaratabilir. Bu, aynı IP adresini kullanan bir kişi belirli bir web sitesinde engellenirse, sizin de bu siteye erişemeyeceğiniz anlamına gelir. Ancak bu nadiren görülen bir durumdur. Karşılaşabileceğiniz en büyük sorun, sitelerin bir bot olmadığınızı kanıtlamak için normalden daha fazla captcha isteğinde bulunması olacaktır.

Kendi IP adresinizi almak istiyorsanız, NordVPN ayrılmış IP satın alma bilgilerine göz atın.